O Subastado (tute subastado): historia, regras, variantes e estratexia

O Subastado, ou tute subastado, é unha variante tradicional do tute moi arraigada en Aragón, Murcia e Andalucía. Xógase normalmente entre tres, cunha baralla española de 36 cartas, e antes de cada man celébrase unha poxa: quen promete máis puntos escolle o triunfo e xoga só contra os outros dous.

Historia e evolución

O tute pertence á familia de xogos de bazas nos que o ás e o tres son as cartas máis valiosas, emparentada coa brisca e con xogos italianos de nome parecido (podes ler máis en os curmáns italianos do tute, a brisca e a escoba). Popularizouse en España durante o século XIX e, como tantos xogos de mesa de braseiro, transmitiuse de forma oral. Desa tradición xurdiron numerosas variantes locais, entre elas o tute subastado, que engade unha fase de negociación e converte cada man nun pequeno desafío de cálculo.

Regras do Subastado

Baralla e repartición

Úsase a baralla española de 40 cartas sen os catro dous: quedan 36 cartas, nove por pau. Xogan tres persoas e repártese toda a baralla, doce cartas a cada unha, en sentido antihorario. En moitas mesas non se baralla a fondo entre mans, o que favorece reparticións con paus longos e fallos.

A poxa

Comeza a falar o xogador situado á dereita de quen reparte (o man). Por quendas, cada un pode pasar ou anunciar cantos puntos cre que fará, en múltiplos de cinco e normalmente a partir de 60. Cada oferta debe superar a anterior (65, 70, 75…). Quen pasa queda fóra da poxa. Se ninguén poxa, recóllense as cartas e repártese de novo.

O xogador que fai a oferta máis alta é o subastador: escolle o pau de triunfo e xoga só; os outros dous forman a contra. A diferenza do tute corrente, non se volve ningunha carta para marcar o triunfo.

O xogo da man

As bazas seguen as normas habituais do tute: hai que asistir ao pau e montar se se pode; se non se ten dese pau, fállase con triunfo, e se xa hai triunfo na baza, hai que superalo cando sexa posible. Quen gaña unha baza sae na seguinte. Saltar estas obrigas é un renuncio, que se castiga dando a man por perdida.

Valor das cartas e cantes

As cartas suman 120 puntos, e a última baza dá 10 máis (as dez de últimas): 130 en total. Ademais, quen teña rei e cabalo do mesmo pau pode cantar tras gañar unha baza: as vinte nun pau calquera e as corenta no de triunfo. Na forma máis estendida só canta o subastador.

Puntuación

Ao rematar a man cóntanse os puntos do subastador. Se chega ao que prometeu, anota a súa oferta; se non chega, anótana os seus rivais (ou repártese entre eles, segundo o costume da mesa). Gaña a partida quen alcanza primeiro a cifra acordada.

Variantes rexionais

• Clásica para tres: un contra dous, 36 cartas e poxa desde 60.
• Para catro con censor: quen reparte non xoga a man, pero pode «censurar» a oferta gañadora subíndoa en 10 para quedar con ela.
• Por parellas: dous contra dous coa baralla de 40 cartas; a parella que gaña a poxa debe cumprir o seu compromiso conxunto.
• Por parellas con sinais: os compañeiros poden indicarse durante a poxa certas cartas ou combinacións con expresións acordadas.

Estratexia básica e avanzada

A clave está en calcular ben antes de poxar. Suma primeiro o seguro: unhas corenta na man son 40 puntos case garantidos se consegues gañar unha baza para cantalas. Despois valora os ases e os treses, sobre todo do pau que pensas escoller como triunfo, e a lonxitude dese pau. Cunha man curta de triunfos convén ser prudente; cun pau longo e algún cante pódese subir.

Durante o xogo, leva a conta das cartas que saíron e dos puntos que levas. Se es subastador, saca triunfos cedo para deixar sen fallos a contra e garda unha carta gañadora para a última baza. Se estás na contra, colabora co teu compañeiro: cárgalle puntos cando gañe el e obriga o subastador a gastar triunfos fallándolle os seus paus longos.

Erros habituais

• Poxar de máis. Prometer máis do que a man pode dar é o erro máis frecuente. Ante a dúbida, pasa.
• Esquecer os cantes. Non contar o rei e o cabalo do mesmo pau leva a quedar curto na poxa.
• Esquecer as dez de últimas. Eses 10 puntos deciden moitas mans axustadas.
• Cometer renuncio. Non asistir, non montar ou non fallar cando toca custa a man enteira.
• Escoller mal o triunfo. Un pau longo adoita valer máis ca un con poucas cartas altas.

Curiosidades

«Subastao» é a forma coloquial de «subastado», moi habitual na fala do leste e do sur da península. A figura do censor na partida para catro é bastante singular entre os xogos de cartas españois: alguén que non xoga a man pero pode arrebatala. E o feito de barallar pouco entre mans, propio de moitas mesas, fai que o Subastado teña fama de dar mans «raras», con paus moi longos.

Glosario

• Poxa: rolda de ofertas na que cada xogador ofrece os puntos que cre poder facer.
• Man: xogador que fala primeiro na poxa.
• Subastador: quen gaña a poxa e xoga só.
• Contra: os dous xogadores que se alían fronte ao subastador.
• Triunfo: pau escollido polo subastador, que gaña a todos os demais.
• Cantar: anunciar rei e cabalo do mesmo pau (vinte ou corenta).
• Tute: reunir os catro reis ou os catro cabalos; o seu valor depende das regras da mesa.
• Renuncio: incumprir a obriga de asistir, montar ou fallar.
• Dez de últimas: os 10 puntos da última baza.

Segue aprendendo

• Variantes do tute
• Tute, guiñote e brisca: diferenzas nunha táboa
• Que é o monte no tute e no guiñote