Dado trukatuak: oso tranpa zahar baten historia

Dado trukatu bat manipulatuta dago, normalean alde batean pisua gehituta, aurpegi batzuk besteak baino maizago atera daitezen. Aspaldiko tranpa da: erromatarren aztarnategietan dado trukatuak aurkitu dira, eta Erdi Aroko legeek jada zigortzen zituzten halakoak erabiltzen zituztenak.

Nola trukatzen den dado bat

Metodo klasikoa aurpegi batetik gertu berun edo merkurio pixka bat sartzea da: aurpegi horrek behean geratzeko joera du, eta kontrakoak, goian. Beste tranpa batzuk ertzak apur bat limatzea edo aurpegi errepikatuak zituzten dadoak egitea ziren; jaurtiketa azkar batean ez ziren nabaritzen.

Tranpak historian zehar

Gorde diren erromatarren dado batzuek forma edo pisu irregularrak dituzte, eta horrek manipulatu egin zituztela iradokitzen du. Erdi Aroan, joko-etxeei buruzko araudiek dado faltsuen erabilera zigortzen zuten. Hori kontatzen dugu Espainiako Erdi Aroko jokoei buruzko artikuluan.

Nola antzematen zituzten

• Dadoa hainbat aldiz uretara edo ur gaziz betetako edalontzi batera erortzen uztea.
• Aurkako aurpegien batura zazpi den begiratzea, dado arrunt batean bezala.
• Joko-etxeko dadoekin jokatzea, ez aurkariarenekin.

Tranpatik bitxikeriara

Gaur egun, dado trukatuak txantxetarako edo magiarako objektu gisa saltzen dira. Baina historiak gogorarazten digu zergatik oinarritzen diren hainbeste joko konfiantzan. Trukatu gabeko dado batek nola jokatzen duen jakin nahi baduzu, irakurri bidezkoak al dira dado guztiak?