Como xogar a La Mona con baralla española

La Mona (tamén chamada solteirona) é un xogo de cartas tradicional ideal para nenos e familias. Consiste en formar parellas de cartas e evitar quedar coa carta impar (“la mona”) ao final. Aínda que as regras son moi sinxelas, este xogo ten séculos de historia en Europa. Neste artigo repasaremos a súa orixe, regras detalladas (xogadores, baralla, obxectivo, desenvolvemento da quenda, etc.), variantes coñecidas, consellos para xogar en familia e ligazóns a xogos afíns.

Historia e Orixe

La Mona é a versión española dun xogo universalmente coñecido como Old Maid (Solteirona, Velliña, Schwarzer Peter, etc.). Crese que existen variantes semellantes desde polo menos o século XVII en Europa. A primeira referencia escrita data de 1831 nos Estados Unidos (publicada por Eliza Leslie), aínda que posiblemente deriva dun xogo alemán aínda máis antigo: as regras de Schwarzer Peter coñécense desde 1821. En Francia apareceron regras semellantes de Vieux Garçon en 1853. Na súa orixe probablemente foi un xogo de apostas informal entre adultos, onde o “perdedor” pagaba a rolda seguinte. O termo “solteirona” xa existía para referirse a unha muller non casada, aínda que no xogo actual non ten implicacións negativas máis alá da tradición.

Etimoloxía e Curiosidades

O nome la Mona neste xogo non se documenta claramente en fontes académicas. En realidade trátase dun nome coloquial para a carta impar, que nalgúns lugares se asocia a un personaxe ou criatura (por exemplo, en Alemaña xógase ao “Black Peter” coa figura dun mono ou vasoureiro). A palabra “solteirona” provén do concepto inglés Old Maid e designaba a muller maior non casada; de aí deriva a tradución. Algúns autores suxiren que “mona” podería ser unha deformación popular de “monxa” ou simplemente aludir a un ser solitario, pero isto non está confirmado. Como curiosidade, houbo versións antigas con baralla de 32 cartas onde se retiraba a raíña de diamantes ou sota de picas para simbolizar “la mona”.

Regras do xogo

Obxectivo

Cada xogador recibe o mesmo número de cartas (a baralla repartida pode dar a algúns un naipe extra, o cal non importa). Ao comezo todos descartan inmediatamente todas as parellas que teñan na man (pares de igual valor). Logo os xogadores intercambian cartas seguindo quendas: en cada quenda un xogador rouba unha carta ao seguinte e volve descartar parellas de ser posible. O obxectivo é baleirar a man formando parellas: o primeiro que queda sen cartas gaña a partida, e todos os demais quedan a salvo. O perdedor é o xogador que ao final mantén a última carta impar na man, a coñecida “mona”.

Xogadores e Baralla

La Mona xógase preferiblemente con 3 a 6 xogadores, aínda que as regras xerais permiten desde 2 ata 8. Pódese usar unha baralla española de 40 cartas ou unha baralla francesa estándar de 52. Con baralla española retírase unha carta ao chou (sen que ninguén a vexa); con baralla francesa sóese quitar unha Raíña (por exemplo, a de corazóns). En ambos os casos queda unha carta solta no mazo: esa carta será “la mona” que definirá o perdedor final. A baralla barállase ben e repártese unha carta a cada xogador ata rematar.

Desenvolvemento do xogo

O xogo avanza en sentido horario. O xogador inicial (normalmente á esquerda do repartidor) ofrece as súas cartas boca abaixo ao seguinte. O seguinte xogador toma unha carta desa man sen vela. Se ao tomar a carta forma parella cunha das súas cartas, descarta ambas; se non, agrégaa á súa man. Logo ofrece a súa man ao xogador da esquerda, quen repite o proceso. Cada xogador na súa quenda rouba unha carta do xogador anterior e descarta parella(s) se pode. Cando alguén queda sen cartas, deixa de participar (xa está a salvo) e o xogo continúa cos demais ata que só un teña cartas.

Fin da partida

A man remata cando todos os xogadores, agás un, conseguiron descartarse de todas as súas cartas. O último xogador que aínda ten cartas na man é o perdedor desa rolda, porque ten a carta impar (“la mona”). O primeiro xogador que queda sen cartas e todos os demais que rematan antes ca o último son considerados gañadores da man. Non soe haber máis puntuación: ás veces xógase por varias roldas acumulando puntos de penalización ao perdedor cada vez, pero o habitual son roldas independentes.

Variantes coñecidas

Existen moitas adaptacións de La Mona. En xeral, as variacións inclúen:

• Xogadores: Pode xogarse de 2 a 8 persoas. Con só 2 xogadores a partida é moi curta (pódese, pero recoméndase 3+ para maior diversión).
• Baralla e carta impar: Ademais das versións españolas mencionadas, en Alemaña xógase ao “Schwarzer Peter” quitando a sota negra. En Turquía, como vimos, quítanse tres reis e quen remata co rei impar queda eliminado en cada man. En Francia ou Latinoamérica ás veces chámase simplemente Solteirona e retírase unha raíña. Tamén hai edicións especiais: por exemplo, o fabricante Bicycle vende barallas con personaxes infantís deseñadas para Old Maid.
• Regras adicionais: Algunhas variantes introducen un Joker como mona, ou ben quitan calquera carta ao chou do mazo para que a mona sexa impredicible. Outras regras caseiras poden obrigar ao xogador na quenda a tomar unha carta antes de ofrecer a man (o contrario ao regulamento básico) ou permiten roubar dun lado ou doutro.

En resumo, pódese adaptar practicamente todo agás a mecánica central: sempre se retira unha carta que non terá parella e o obxectivo segue sendo desfacerse das cartas restantes formando parellas.

Comparativa de variantes

A continuación móstrase unha táboa comparativa das variantes máis estendidas:

Consellos para xogar con nenos e en familia

La Mona é especialmente axeitada para xogar con nenos pequenos debido á súa sinxeleza. Axuda a practicar o reconto e o recoñecemento de números ou figuras ao formar parellas. Ademais, fomenta a atención e o respecto das quendas. Para que a partida sexa amena con nenos recomendamos:

• Explicar claramente: Asegúrate de que todos entenden que carta é “la mona” e como se forman as parellas.
• Paciencia co azar: Destaca que é un xogo de sorte e que perder coa mona non ten maior importancia, ¡ride xuntos!
• Variantes suaves: Para evitar longas sesións, cada rolda pode durar pouco; se un neno sempre perde, pódense intercambiar cartas iniciais para compensar.
• Xogo en familia: Incluír a adultos e maiores pode axudar a guiar a partida e facela máis divertida para os nenos.

Problemas frecuentes e solucións

Algúns problemas típicos e a súa solución son:

• Descarte incorrecto: Se un xogador tira mal as cartas (por exemplo, descarta dúas cartas que non son parella), déixase un número impar adicional. Unha regra común é sancionar ao xogador que cometeu o erro: el mesmo queda coa carta impar.
• Confusión de dirección: Aclara antes se se rouba sempre do xogador da esquerda ou da dereita. O habitual é acordar sentido horario.
• Xogo rápido con poucos xogadores: Con só 2 xogadores o xogo pode rematar moi axiña. Para partidas máis longas, incluír polo menos 3 persoas.
• Disputas de cartas: Se xorden dúbidas sobre un par válido, poden deixar o par na mesa á espera de consultalo (o xogo admite estender a pausa nestes casos).

Tamén che pode interesar: Casita Robada, el Burro, el Cinquillo e juegos de cartas para dos.