Quen inventou a baralla española?

A baralla española non foi obra dun inventor concreto, senón de séculos de adaptación dos naipes que chegaron á Península no século XIV, probablemente desde o Exipto mameluco. O seu aspecto moderno máis coñecido quedou fixado a finais do século XIX nos talleres de Heraclio Fournier, en Vitoria.

Un obxecto que vén de lonxe

Os naipes máis antigos que coñecemos son chineses, pero o elo clave para Europa é a baralla mameluca, con paus de moedas, copas, espadas e paus de polo. Consérvase un mazo dese tipo no Museo Topkapi de Istambul. Se che soan eses catro paus, non é casualidade: son os avós de ouros, copas, espadas e bastos. Explicámolo a fondo en como chegaron os naipes a España.

As primeiras pistas na Península

En 1371 aparece a palabra naip nun dicionario de rimas catalán de Jaume March, e ao longo das décadas seguintes os naipes empezan a aparecer en prohibicións e ordenanzas. Que se prohibise xogar é a mellor proba de que a xente xogaba. A propia palabra «naipe» adoita relacionarse co árabe nā'ib, «lugartenente», aínda que a orixe exacta segue a discutirse.

Séculos de cambios

Cada taller e cada época fóronlle dando o seu toque. Fixáronse as figuras masculinas (sota, cabalo e rei), desapareceu a raíña e os paus adoptaron a súa forma actual. Tamén naceu a «pinta», os cortes no marco que che indican o pau sen amosar a carta.

E Heraclio Fournier?

Fournier non inventou a baralla, pero si a fixo popular en toda España. A partir de 1868 imprimiu en Vitoria, e o seu deseño de 1889, con debuxos de Augusto Rius, converteuse na imaxe que case todos temos na cabeza. En Lascuarenta usamos barallas propias para non copiar ese deseño, como a baralla antiga.