Espainiako jolas tradizional ahaztuak

Taba (tortolosa), rayuela (txingoka), aro (uztai-jolasa), chapas (txapa-jolasa) eta peonza (ziba) ia ahanzturan erori diren Espainiako jolas tradizionaletako batzuk dira. Karta-jokoekin ere antzeko zerbait gertatu da toki askotan: Hombre (Gizona), Manilla (manila), Truque (truko) edo Cinquillo (bostekoa) dira adibide batzuk, nahiz eta joko horietako batzuek herri jakin batzuetan bizirik dirauten.

Kaleko jolasak

Duela hamarkada gutxi arte, kalea zen jolastokia. Taba jolasean arkume-hezur batekin aritzen ziren; rayuela jolasean, klarion batekin eta harri batekin; aro jolasean, burdinazko hagaxka batekin; eta chapas jolasean, botilen txapekin eta trebetasun handiz. Peonza edo trompo (ziba) jolasak ere bazituen bere auzoko txapeldunak.

Galdu ziren karta-jokoak

Hombre karta sorta espainiarreko joko nagusia izan zen XVII. eta XVIII. mendeetan. Hain izan zen garrantzitsua, ezen 40 kartako sorta hain ohikoa bihurtzearekin zerikusia izan baitzuen. Gaur egun ia inor ez da horretan aritzen. Manilla eta Butifarra (butifarra) jokoek bizirik diraute Katalunian eta Valentzian, eta Truque jokoak Levanteko zenbait tokitan.

Beste batzuek, ordea, oso bizirik jarraitu dute: Mus (musa), Guiñote (ginotea), Brisca (briska) edo Chinchón (txintxona) Espainia osoan jokatzen dira oraindik.

Zergatik ahazten dira jolasak?

Jolasak bizirik daude norbaitek irakasten dituen bitartean. Bizimodua aldatu zenean, kalean denbora gutxiago eta pantailen aurrean gehiago ematen hasi ginenean, askok ez zuten belaunaldi berrien jarraipenik izan. Alde ona da pantailek ere lagun dezaketela jolasak gal ez daitezen; horixe da, neurri batean, hemen egiten saiatzen garena.

Beste jokorik gogoratzen al duzu?

Herri bakoitzak bereak ditu. Zure aitona karta sorta espainiarrarekin joko bitxiren batean aritzen bazen, gustura jakingo genuke zein zen: harremanetarako orritik idatz diezagukezu.