Parchís (partxisa): Indiako pachisitik Espainiako etxeetara

Parchís (partxisa) Indiako pachisi (patxisi) jokoan du jatorria; gutxienez XVI. mendetik jokatzen zen han. Britainiarrek Europara ekarri zuten XIX. mendean, eta Espainian dadoekin eta koloreekin moldatu zuten, gaur ezagutzen dugun partxisa sortzeraino.

Patxisia, enperadoreen jokoa

Indian gurutze itxurako taula batean jokatzen zen, dadoen ordez kauri-maskorrak erabiliz. Kontatzen denez, Akbar enperadoreak taula erraldoi bat zuen lurrean, Fatehpur Sikriko bere jauregian, eta pertsonek egiten zuten fitxen lana. Askotan errepikatzen den istorioa da; erabat egia ote den beste kontu bat da, baina jokoaren ospearen erakusgarri ederra da.

Zergatik du izen hori?

Pachisi izena hindiz «hogeita bost» esan nahi duen hitzetik dator: maskorrekin lor zitekeen puntuaziorik altuena zen hori. Hortik sortu zen «parchís», belarrira egokituta.

Europarako bidaia

XIX. mendean, Ingalaterran Ludo (ludoa) izenarekin merkaturatu zen, eta beste herrialde batzuetan beren bertsioak sortu zituzten. Espainian partxisak izan zuen arrakasta, bere lauki seguruekin, hesiekin eta «bat jan eta hogei kontatu» ospetsuarekin.

Familian aritzeko jokoa

Kartetan bezala, partxisean ere etxean ikasten da, eta belaunaldi desberdinetako jendea elkartzen da jokatzeko. Zoria eta erabakiak uztartzen ditu, sekulako lehia pizten du eta eztabaida bat baino gehiago ere sortzen du. Mahai inguruko giro hori gustuko baduzu, probatu Chinchón (txintxona) partida bat familiarekin.