Jokalariaren falazia, kartaz azalduta

Jokalariaren falazia da emaitza batek ateratzeko aukera gehiago dituela pentsatzea, aspaldi ez delako agertu. Saiakerak independenteak direnean, esaterako txanpon bat jaurtitzean edo aldi bakoitzean berriz nahasten den karta-sorta oso batetik karta bat ateratzean, aurreko emaitzek ez dituzte hurrengoaren probabilitateak aldatzen.

Kasurik ospetsuena

1913an, Montecarloko kasinoan, erruleta bateko bola beltzean erori zen 26 aldiz jarraian. Jende askok gero eta apustu handiagoak egin zituen gorriaren alde, atera «behar» zuela sinetsita. Dirutza galdu zuten. Erruletak ez du memoriarik.

Karta-sorta batekin

Imajinatu karta bat atera, begiratu eta sortara itzultzen duzula, berriz nahastu aurretik. Jarraian bost ezpata atera bazaizkizu, hurrengoa urreak palokoa izateko probabilitatea lautik batekoa da oraindik ere, zehatz-mehatz. Ez gehiago, ez gutxiago.

Noiz duen garrantzia ateratakoak

Kontuz, hemen jokalari on orok ezagutzen duen ñabardura bat baitago: kartak sortara itzultzen ez badira, ateratakoak aldatu egiten du geratzen dena. Ginote eskualdi batean, dagoeneko hiru errege atera badira, badakizu bakarra geratzen dela. Hori ez da falazia, kartak kontatzea da, eta ondo jokatzeko oinarria da.

Zergatik erortzen gara tranpan

Gure garunak zoria berehala «orekatzea» espero duelako. Epe luzera orekatzen da, bai, baina milaka saiakeraren bidez, ez hurrengoa zuzenduta. Horregatik jokatzen dugu hemen dirurik gabe: askoz gehiago gozatzen da inor galdutakoa «berreskuratzen» saiatzen ez denean. Hemen azalduko dizugu: ba al dago zorte-boladarik?