Joko-taulen historia: landutako harrietatik tapizera

Ezagutzen diren lehen joko-taulek 5.000 urte inguru dituzte, eta harrian landuta, egurrean margotuta edo zuzenean lurrean markatuta egon zitezkeen. Itxura aldatu zaien arren, haien eginkizuna joko-eremua mugatzea da oraindik ere, Egiptoko Senet (seneta) jokotik Erdi Aroko ajedrez (xakea) eta familian jokatutako parchís (partxisa) jokoetaraino.

Zaharrenak

Egiptoko Senet eta Mesopotamiako Real Juego de Ur (Urko errege-jokoa) jokoen taulak kontserbatu diren zaharrenetakoak dira. Batzuk luxuzko piezak ziren, inkrustazioz apainduak; beste batzuk, berriz, grabatutako lauki-sare soilak. Hemen kontatzen dugu zein den munduko mahai-jokorik zaharrena.

Joko-taulak nonahi

Erromatarrek eraikin publikoetako mailetan eta foroetako harlauzetan grabatzen zituzten joko-taulak. Oraindik ere ikus daitezke aztarnategi batzuetan. Erdi Aroko monasterio eta gazteluetan ere ageri dira harrian marratutako joko-taulak, guardia-txandaren zain zeudenek egindakoak.

Joko-taula artelan gisa

Erdi Aroan eta Errenazimentuan, xake-taulak eta tablas (taulak) jokorako taulak ospe handiko opariak ziren. Alfontso X.aren 1283ko Jokoen liburua lanean haietako asko ageri dira xehetasun osoz. Horren berri ematen dugu xakearen historian.

Kartoitik tapizera

Inprentak eta kartoiak joko-taulak merkatu zituzten XIX. mendean, eta etxe guztietara eraman. Kartek ez dute taularik behar, baina badute haren baliokidea: tapiz berdea, karta-sorta babestu eta kartak ondo irristatzen laguntzen duena. Gure sareko mahaietan betiko tapizaren sentsazio horri eutsi nahi izan diogu.