Karlos III.a, monopolioa eta karta-kontrabandoa

XVIII. mendean, Espainiako Koroak kartak fabrikatzeko eta saltzeko monopolioa zuen, estanko-sistemaren bidez. Karlos III.aren erregealdian, Macharaviayako fabrika bultzatu zuten Amerikako merkatua hornitzeko. Karta-sorta ofizialen prezio altuak, ordea, kontrabandoaren gorakada ekarri zuen.

Zergatik monopolioa?

Karta-sortak izugarri saltzen zirelako eta diru asko ematen zutelako. Tabakoarekin edo gatzarekin bezala, Koroak negozioa beretzat hartzea erabaki zuen. Saldutako karta-sorta bakoitzak diru-sarrera bat zekarkion Estatuari.

Urrezko batekoa, zigilu gisa

Legezko karta-sortak bereizteko, marka ofizialak erabiltzen ziren, ia beti as de oros kartan. Horregatik, karta hori fabrikatzailearen «sinadura» da oraindik ere, Fournierren as de oros kartarekin gertatzen den bezala.

Kontrabandoa

Frantzian, Portugalen edo ezkutuko lantegietan egindako karta-sortak portuetatik eta mugetatik sartzen ziren. Amerikan, karta-sorta ofizialak garesti eta berandu iristen zirenez, kontrabandoa ia ohikoa zen. Agintariek legez kanpoko karta-sortak atzeman eta erretzen zituzten, baina ez zuten inoiz kontrabandoa desagerraraztea lortu. Horrelako istorio gehiago dituzu debekatutako eta zentsuratutako kartei buruzko artikuluan.