Nolakoa zen espainiar karta-sorta Fournierren aurretik?

Heraclio Fournierrek 1889an karta-sorta estandarizatu aurretik, marrazkiak tailer batetik bestera aldatzen ziren, eta eskualdeetako ereduak batera erabiltzen ziren, hala nola Gaztelakoa, Kataluniakoa edo Cádizekoa. Kartak zurezko plantxekin inprimatzen ziren, eta txantiloien bidez koloreztatzen; horrek izaera berezia ematen zion karta-sorta bakoitzari.

Tailer asko, estilo asko

Bartzelona, Valentzia, Sevilla, Toledo, Madril... Hiri horietan guztietan zeuden kartagileak. Figuren jarrerak aldatu egiten ziren, koloreak desberdinak ziren eta paloetako marrazkiak ere bai. XVII. mendeko karta bat gaur egungo batekin alderatzen baduzu, paloa ezagutuko duzu, baina xehetasunek harritu egingo zaituzte.

Nola egiten ziren

Marrazkia zurezko plantxa batean grabatzen zen, paperean inprimatzen zen eta ebakitako txantiloien bidez pintura emanez koloreztatzen zen; teknika horri «trepado» (txantiloi bidezko koloreztatzea) esaten zitzaion. Ondoren, hainbat paper-orri itsasten ziren, kartari sendotasuna emateko. Lehen kartak nola egiten ziren artikuluan kontatzen dugu.

Estatuaren eginkizuna

XVIII. mendean Koroak ekoizpena kontrolatu zuen, eta horrek lantegi ofizialak ekarri zituen, hala nola Macharaviayakoa. Geroago, XIX. mendean, inprenta modernoak diseinu bateratu eta kalitatezkoa eskaintzeko aukera eman zion Fournierri. Inprimaketa modernoa nola sortu zen artikuluak kontatzen du.